Moderatör: Yasemin Somuncu (Genel Sekreter, EYODER)
Sempozyumun bu kapanış oturumu, dünya genelinden başarılı ESCO projelerini kutladı. Panelde Lumenstream (İngiltere/İrlanda), Enerjisa (Türkiye), Clean Energy Business Council (BAE) ve Tayland ESCO Derneği temsilcileri, enerji verimliliği ve sürdürülebilirliği teşvik eden gerçek proje deneyimlerini, çıkarılan dersleri ve yenilikçi modelleri paylaştı.
Konuşmacılara Göre Öne Çıkanlar
Alistair Brown – CEO, Lumenstream (İngiltere/İrlanda)
2019’da, ESCO modeliyle aydınlatma-hizmet-olarak sunmak üzere Lumenstream’i kurdu.
Başlangıçta, finansman için proje portföyüne ihtiyaç duyan ancak portföy oluşturmak için de finansman gerektiren “tavuk-yumurta” sorunuyla karşılaştı.
Güçlü bir proje havuzu oluşturarak ve Siemens, Aquila Capital gibi yatırımcılardan sermaye sağlayarak bu sorunu aştı.
Veri odaklı KPI’lar, otomatik proje geliştirme ve çok noktalı müşterilerin projelerini birleştirme yöntemleriyle ölçek büyüttü.
Bahadır Kocaaslan – Enerjisa (Türkiye)
Enerji üretimi, dağıtımı ve müşteri çözümleri alanlarında faaliyet gösteriyor; ESCO ve super ESCO modelleri de uyguluyor.
Büyük ölçekli projelerden örnekler:
Galatasaray Stadyumu’na yapılan Guinness Dünya Rekoru güneş enerjisi kurulumu,
5 MW Organik Rankine Çevrimi (ORC) atık ısı geri kazanım sistemi,
4,5 MW ısı pompası sistemi ile milyonlarca m³ gaz ve ciddi CO₂ azaltımı.
Müşteri odaklı tasarım, performans garantileri ve teknik/finansal risk üstlenerek güven inşa etmenin önemini vurguladı.
Mustapha Aanzi – Clean Energy Business Council & Advancing Net Zero (BAE)
ESCO+ modelini tanıttı: Ortak tasarruf, PPA (Enerji Alım Anlaşması) ve soğutma-hizmet-olarak modellerini tek bir hizmet anlaşmasında birleştiriyor.
Sözleşme basitleştirmesi, risk dengesi ve farklı teknolojilerin entegrasyonu ile net sıfır hedeflerine ulaşmayı savundu.
ESCO’ların, ulusal ve kurumsal karbonsuzlaşma hedefleriyle uyumlu şekilde evrilmesi gerektiğini belirtti.
Christopher Seeley – Tayland ESCO Derneği
Tayland’ın 25 yıllık ESCO geçmişini anlattı; 50 üye şirket ve 250 milyon $ kayıtlı sermaye.
İki vaka çalışması sundu:
Bir otel zinciri retrofit çalışmalarıyla %30–42 enerji tasarrufu sağladı,
Bir alışveriş merkezinde dijital ikiz teknolojisi ve IPMVP tabanlı M&V ile soğutma sistemi modernizasyonu.
Tayland’daki ESCO modellerinin çeşitliliğini vurguladı: kiralama, garanti edilen tasarruf, soğutma-hizmet-olarak, güneş PPA.
Ortak Temalar ve Çıkarımlar
Proje ve müşteri birleştirme (aggregation), ölçeklenme ve yatırım çekmede kritik.
Karma modeller (ESCO+, PPA, soğutma-hizmet-olarak) esneklik ve risk paylaşımı sağlıyor.
Veri, dijital araçlar ve otomasyon, performansı artırmak ve ölçeklenmek için vazgeçilmez.
Müşteri güveni ve eğitimi, özellikle dalgalı veya gelişmekte olan piyasalarda başarı için şart.
Politika desteği ve düzenleyici netlik, uzun vadeli ESCO yatırımlarını mümkün kılmak için gerekli.
Sonuç
Bu oturum, ESCO’ların yalnızca ölçülebilir enerji tasarrufu sağlamakla kalmayıp, aynı zamanda iş modellerini dönüştürdüğünü, finansmanı etkin kullandığını ve temiz enerji dönüşümünde inovasyonu yönlendirdiğini ortaya koydu.
Başarının formülü: teknik mükemmeliyet + finansal yaratıcılık + müşteri odaklı yaklaşım.
ESCO’ların geleceği, iş birliği, standartlaşma ve adaptasyon yeteneğinde.
Yeni sözleşme modelleri, dijital platformlar ve sektörler arası ortaklıklar, net sıfır yolunda ESCO’ların kilit rolünü güçlendirecek.